Bir yapay zekadan yarınki işlerimi sıraya koymasını istemek kolay. Aynı sisteme takvimimi değiştirme yetkisi vereceksem biraz duruyorum. Yanlış bir öneriyi okuyup geçebilirim. Yanlış kişiye giden toplantı davetiyle ayrıca uğraşmam gerekir. Ajan kelimesini duyunca benim aklıma önce bu fark geliyor.

Konu bugün de gündemde. TRAI'nin Türkiye Yapay Zeka Zirvesi 11-12 Kasım 2026 için düzenlendi. Resmi takvimde 11 Kasım fiziksel buluşmaya, 12 Kasım ücretsiz online programa ayrılmış. BT Haber'in duyurusunda bu yılın teması “Ajanlar Aramızda” diye geçiyor. Oturumlardan sonuç aktarmıyorum. Meraklı Rakun'da bu duyurudan hareketle, gündelik bir işi ajana bırakınca neye izin verdiğimi anlamaya çalışıyorum.

Yapay zeka ajanı ile sohbet arasındaki fark

Anthropic'in Building effective agents yazısı, adımları önceden kodla belirlenen workflow ile hangi adımı atacağına modelin karar verdiği ajan arasında ayrım yapıyor. Ajan, elindeki araçlardan gelen sonuca bakıp ilerliyor. Gerektiğinde başka bir araç çağırıyor, eksik bilgi için insana dönüyor ya da belirlenen sınırda duruyor.

Takvime uyarlayınca daha anlaşılır oluyor. Sohbet penceresine “yarın öğleden sonraya bir görüşme koy” yazdığımı düşünelim. Sistem bana uygun bir saat önerebilir. Takvimime bağlı bir ajanınsa izin verilmiş bir araçla boş saatleri sorgulaması mümkün. Sorgudan gelen bilgi, atacağı sonraki adımı etkiler.

Burada ajanı sihirli bir çalışan gibi düşünmüyorum. Takvim aracına erişemiyorsa, karşı tarafın uygunluğunu bilmiyorsa veya tarih belirsizse bunları çözülmüş sayamaz. “Tamam, ayarladım” cümlesini okuyunca hangi kaydın oluştuğunu da görmek isterim.

Takvim örneğinde ajan nasıl çalışır?

Diyelim ki cuma günü Deniz'le yarım saatlik bir görüşme istiyorum. Bu, bir üründe yaptığım testin sonucu değil, mekanizmayı ayırmak için kurduğum örnek. Ajanın kullanabildiği araçları da takvimimi okumak ve etkinlik taslağı hazırlamakla sınırladığımı varsayıyorum.

Önce hangi cuma olduğunu ve hangi saat dilimini kullandığımı bilmesi gerekir. Sonra takvim aracını çağırıp müsaitliğe bakar. Araç hata döndürürse takvim boşmuş gibi davranmasını istemem. İzin verdiğim işler içinde kalıp yeniden deneyebilir veya sorunu bana söyleyerek durabilir.

Uygun bir saat bulduğunda etkinlik taslağı hazırlasın. Taslakta Deniz'in hangi kişi olduğu, saat ve süre görünsün. Daveti göndermeyi ayrıca onaylayayım. Kişinin adını doğru yazması bana yetmiyor, seçtiği e-posta adresini de kontrol etmek istiyorum.

Anthropic'in tarif ettiği döngüde ilerlemeyi değerlendirmek için araç çıktısı gibi dışarıdan gelen gerçek sonuçlar kullanılıyor. Benim bu örnekte beklediğim de o: kayıt oluşturma izni verirsem ardından takvimdeki kaydın okunup doğru kişi ve saatin doğrulanması. Sadece gönderme işleminin hata vermemiş olması, davetin istediğim gibi hazırlandığını göstermeyebilir.

Ajanın yetkisini nerede sınırlarım?

Kendi takvimimi okuma izniyle başkasına davet gönderme iznini ayrı tutarım. İlkinde bilgiye bakılıyor, ikincisinde başka birinin gününe de müdahale ediliyor. İkisine birden “takvim erişimi” deyip geçince bu ayrımı unutmak kolay.

Ben ilk denemede ajana yalnızca okuma ve taslak hazırlama izni veririm. Gönderme yetkisini kapalı tutarım. Böylece yanlış kişiyi seçip seçmediğini görebilir, saat dilimini nasıl yorumladığını gerçek bir davet çıkmadan inceleyebilirim. Bu sınırın yalnız talimata yazılmasını da yeterli bulmam. Aracın verdiği yetki gerçekten o işi engellemeli.

Bir de nerede duracağını bilmek istiyorum. Anthropic aynı yazıda azami tekrar sayısı gibi durma koşullarından ve ajanın ek maliyetinden söz ediyor. Takvim hizmeti yanıt vermediğinde sonsuza kadar denemesini istemem. Kaç denemeye izin verdiğimi baştan belirler, sınır dolduğunda bana hata bildirmesini beklerim.

İlk denemede hangi işi seçerim?

Benim ilk işim ertesi günün takvimini okuyup çakışan saatleri göstermesi olur. Sonucu kendim de takvime bakarak kontrol edebilirim. Ajanın önerisini beğenmesem bile kimseye mesaj gitmez, etkinlik silinmez. Bu örneği mevcut bir ürünün özelliği diye önermiyorum, denemek istediğim işin sınırını tarif ediyorum.

Hatta yalnız çakışan saatleri bulmak için ajan gerekip gerekmediğini de sorarım. Anthropic'in önerisi basit çözüm yeterliyken karmaşıklık eklememek. Adımlar hiç değişmiyorsa düz bir takvim kuralı işimi görebilir. Farklı sonuçlara göre karar vermek gerektiğinde ajanı değerlendirmek bana daha anlamlı geliyor.

Bundan sonra görmek istediğim şey açık: ajanın okuduğu etkinlikler, önerdiği değişiklik ve durduğu yer. Birkaç örnekte bunları elle karşılaştırarak başlarım. Kime ne zaman davet gideceğini kontrol edebildiğimden emin olana kadar gönderme iznini açmam.