Starship'in kulede yakalandığını okuyunca ilk merak ettiğim şey, o aracın bir daha ne zaman uçacağı oldu. Geri getirilmiş bir roket parçasıyla yeniden uçmaya hazır bir araç arasında hâlâ yapılacak işler var. Haberin heyecanını azaltmıyor bu. Tam tersine, geri dönen araca artık yakından bakılabilecek olması bana en az yakalama kadar ilginç geliyor.

CNBC'nin 14 Kasım haberine göre SpaceX, 15. Starship test uçuşunda üst aşamayı yörüngeden döndürüp Teksas'taki Starbase tesisinde kule kollarıyla yakaladı. Aynı uçuşta alt aşama olan Super Heavy kurtarılamadı. Meraklı Rakun'da bu haberi okurken iki parçanın sonucunu ayrı tutmak istiyorum. Üstteki araç geri döndü, alttaki kaybedildi.

Starship'in hangi parçası yakalandı?

İsim biraz kafa karıştırıyor. SpaceX'in araç tanıtımında Starship, hem bütün sistemin hem de üstteki uzay aracının adı olarak kullanılıyor. Alttaki büyük roketin adı Super Heavy. Bu alt aşamaya booster da deniyor.

Kalkıştan sonra bu iki parça ayrılıyor. Haberde kuleye döndüğü anlatılan parça, üstteki Starship uzay aracı. CNN'in uçuş özetine göre yaklaşık 22 saat süren görevde Dünya çevresinde 14 tur attı ve Starlink uydularını bıraktı. Sonra atmosfere girip Starbase'e döndü.

Bu ayrım önemli çünkü aynı fotoğrafın altına “roket geri geldi” yazınca bütün sistemin sağlam döndüğünü düşünebiliyoruz. Bu testte iki aşamanın sonucu farklı.

Kule kolları Starship'i nasıl yakaladı?

CNBC'nin anlattığı yakalama, Mechazilla adı verilen fırlatma kulesine bağlı mekanik kollarla yapıldı. Kollar için İngilizcede chopsticks, yani yemek çubuğu benzetmesi kullanılıyor. Uzay aracı dönüşünü bu kolların arasına gelecek biçimde tamamladı.

Kulenin orada beklemesi, dönüş yolunun kolay olduğu anlamına gelmiyor. CNN, atmosferden dönüşte aracın dışındaki dört flap'in hareket ederek uçuş yolunu ayarladığını aktarıyor. Yörüngeden gelen araç önce bu dönüşü atlatıyor, ardından kuledeki dar yakalama alanına ulaşıyor. Son saniyelerin görüntüsü bütün bu uçuşun son bölümü.

Benim burada ilgimi çeken, yere indirmenin yanında aracın inceleme için elde kalması. Denize düşen ya da dönüşte parçalanan bir araçtan gelen verilerle fiziksel olarak önünüzde duran araçtan öğrenebilecekleriniz aynı olmayabilir. Bu uçuşta mühendisler geri dönen donanımı da inceleyebilecek.

Geri dönen Starship hemen tekrar uçabilir mi?

Şimdilik bir sonraki uçuş için tarih söyleyemem. CNN'in test sonrasındaki değerlendirmesi, mühendislerin ısı kalkanını, motorları ve diğer donanımı inceleyebileceğini anlatıyor. Aracın ne kadar çabuk yeniden hazırlanabileceği de bundan sonra cevaplanacak sorular arasında.

SpaceX'in açıkladığı hedef, Starship ve Super Heavy'nin geri dönüp kısa sürede yeniden fırlatılabilmesi. Hedef ile bu uçuşta gösterilen sonucu ayrı okuyorum. Yakalanmış olması, aynı aracın bakım görmeden yeniden uçtuğunu göstermiyor.

Bir bisikleti geziden sonra eve getirdiğimde ertesi gün tekrar kullanıp kullanamayacağıma bakabilirim. Zincir mi çıktı, lastik mi aşındı, hiçbir sorun yok mu? Rokette yapılacak inceleme çok daha zor ama benim okur olarak sorduğum soru buna benziyor: Dönen araçta neyi değiştirmek gerekecek? Haberde bu sorunun kesin cevabı henüz yok.

Super Heavy'ye ne oldu?

CNBC'ye göre Super Heavy kulede yakalanamadı, denize yönlendirildi ve suya ulaşmadan önce patladı. Bu yüzden bu uçuşu anlatırken üst aşamadaki başarıyla alt aşamadaki kaybı birlikte söylemek gerekiyor.

Ben bu haberi “tamamen yeniden kullanılabilir sistem hazır” diye okumuyorum. Üst aşamanın yörüngeden dönüp yakalanması, kendi başına konuşmaya değer bir sonuç. Bütün sistemin tekrar tekrar çalıştığını görmek içinse iki aşamanın da dönüşlerini ve sonraki uçuşlarını takip etmek lazım.

Bir sonraki Starship haberinde aynı aracın kimliğiyle yeniden uçup uçmadığına bakacağım. Bakımda hangi parçaların değiştiği açıklanırsa onu da okumak isterim. Böylece bugün gördüğümüz yakalamanın günlük kullanıma ne kadar yaklaştığını daha iyi anlayabilirim.