Bir fotoğrafı paylaşmak için galeriye erişim izni veriyorum. Aklımdaki işlem belli: Fotoğrafı seçip göndereceğim. Uygulamanın aynı izinle arşivimden başka fotoğraflar bulup paylaşım önermesine de evet demiş sayılmak istemem. İtalya'dan gelen Meta cezasını okurken takıldığım ayrım bu.

İtalya'nın veri koruma kurumu Garante, 14 Kasım 2026'da Meta Platforms Ireland'a 805 milyon euro ceza verdiğini açıkladı. Kuruma göre Facebook'un Android uygulaması, İtalyan kullanıcıların fotoğraflarına, videolarına ve bunlarla ilgili metadata'ya belirli bir amaç için rıza almadan, yeterli bilgi vermeden erişmiş. Meraklı Rakun'da bu haberi okurken önce izin düğmesinin neye izin verdiğini anlamak istiyorum.

Meta neden 805 milyon euro ceza aldı?

Garante'nin açıklamasında 2023'ten beri sunulan bir özellik anlatılıyor. Facebook'ta gezinirken telefonun galerisinden fotoğraf ve video önerileri gösteriyor, bunları paylaşabileceğinizi hatırlatıyor. Kurumun tespitine göre galeriye erişim için uygulamanın tamamını ve farklı ihtiyaçları olan birden fazla özelliği kapsayan tek izin istenmiş. Öncesindeki genel bilgilendirme de kullanıcının galeri önerilerine izin verdiğini anlamasına yetmemiş. Üstelik öneri özelliği varsayılan olarak açıkmış.

Burada onay düğmesine basılmış olması bütün soruyu çözmüyor. Ben bir fotoğraf göndermek isterken karşıma çıkan izni, o işlem için gerekli diye okuyabilirim. Aynı izin başka bir özelliği de açıyorsa bunu önceden bilmek isterim. Uygulamanın yapabildiğiyle benim yapmak istediğim iş birbirinden uzaklaşınca izin ekranı pek bir şey anlatmamış oluyor.

Resmi açıklama, bu tür izin bütünüyle verildiğinde uygulamanın tüm fotoğraf arşivini genel olarak kalıcı biçimde okuyabildiğini söylüyor. Bu, her kullanıcının bütün fotoğraflarının sunucuya gönderildiği anlamına gelmiyor. Açıklama, hangi bilgilerin gerçekten kullanıldığının kullanıcı veya kurum tarafından doğrulanamadığına da dikkat çekiyor. Erişim yetkisinin genişliğiyle o yetkinin fiilen nasıl kullanıldığını ayrı ayrı konuşmak gerekiyor.

Telefon izniyle galeri önerisine rıza arasındaki fark

Google'ın Android yardım sayfasında fotoğraf ve video izni, cihazdaki bu içeriklere erişim olarak tarif ediliyor. Telefon ayarındaki izin, uygulamanın hangi alana girebildiğini gösteriyor. Garante'nin itiraz ettiği yerde ise o erişimin amacı ve kullanıcının neyi kabul ettiğini anlayıp anlamadığı var.

Bunu evdeki kapıya benzetmeye gerek yok. Fotoğraf yükleme örneği yeterince açık. Kendi seçtiğim görseli paylaşmak istiyorum. Uygulama daha sonra galeriye bakıp bana içerik önerecekse bu işi ayrıca anlatmasını ve tercihimi ayrıca sormasını bekliyorum. Böylece paylaşmak istediğim fotoğrafla öneri almak için açtığım arşivin kapsamını karıştırmam.

Garante, Meta'ya 60 gün içinde bu özellik için ayrı ve belirli bir rıza isteği sunma yükümlülüğü getirdi. İstekte özelliğin ne yaptığı, galeri erişimi gerektirdiği ve nasıl kapatılacağı açıkça anlatılacak. Özellik, daha önce izin verenler için de varsayılan olarak kapalı tutulacak. Kararın anlattığı kullanıcı grubu İtalya'daki Android kullanıcıları. Buradan Türkiye'de aynı değişikliğin aynı tarihte herkesin hesabına geleceği sonucunu çıkarmıyorum.

Bu ceza fotoğrafların AI eğitiminde kullanıldığını gösteriyor mu?

Hayır. Reuters'in haberinde ve kurumun açıklamasında bu dosyanın içeriklerin AI eğitiminde olası kullanımını kapsamadığı yazıyor. Meta da böyle bir kullanımı reddediyor. Garante, 2026'da sunulan ve galeri içeriğini cloud'da işlemeye olanak veren yeni özelliği ayrı incelemelerle değerlendirme hakkını saklı tutuyor.

Dolayısıyla bu kararı okuyup telefonumdaki fotoğrafların AI eğitiminde kullanıldığını bildiğimi söyleyemem. Kullanılmadığının bu dosyayla kanıtlandığını da söyleyemem. Dosyanın cevapladığı soru, galeriye erişim için yeterli bilgilendirme ve geçerli rıza olup olmadığı. Ceza tutarının büyüklüğü, kapsam dışında kalan soruların cevabını vermiyor.

Android'de Facebook'un galeri iznine nereden bakılır?

İlk kontrol için Google'ın tarif ettiği yol Ayarlar, Uygulamalar, Facebook, İzinler. Buradan fotoğraf ve video erişiminin durumuna bakılabilir. Menü adları telefona ve Android sürümüne göre değişebilir. Facebook'un uygulama içindeki galeri önerisi veya cloud işleme tercihlerini de ayrıca kontrol etmek gerekir. Birindeki düğmeyi görmek, diğerinin durumunu kontrol etmiş olmak sayılmaz.

Ben ihtiyaç duymadığım galeri önerisini açık tutmak istemiyorum. Önce telefonun Facebook'a hangi erişimi verdiğine bakacağım, sonra uygulamanın bu erişimle ne yapacağını anlatan tercihi arayacağım. Telefonda bir ayarı değiştirmek, geçmişte hangi verinin işlendiğini tek başına göstermiyor. O yüzden ayarın tarihini not edip mevcut izni kontrol etmekle yetineceğim, geriye dönük silme veya hiç veri işlenmediği gibi bir güvence çıkarmayacağım.