Telefonu bırakmak çoğu zaman telefonu bırakmakla kalmıyor. Bir süre sonra "bir şey mi kaçırdım?", "mesaja dönmem gerekirdi", "iki dakika bakıp çıkacaktım" gibi küçük düşünceler geliyor. Mola verme fikri güzel, uygulaması biraz huysuz.

Bunu yalnızca irade zayıflığı diye anlatmak da haksızlık. Bildirimler, boşluk anları, herkesin aynı platformda olması ve uygulamaların her an elimizin altında durması işi zorlaştırıyor. Telefonu açtığımızda çoğu zaman neye bakacağımızı bile planlamıyoruz.

Mola, tamamen ortadan kaybolmak demek değil

Bazı araştırmalar kısa süreli sınırlamaların olumlu değişimlerle ilişkili olabileceğini gösteriyor. Hall ve arkadaşlarının yedi günlük çalışmasında iyi oluş ve sosyal bağlılıkla ilgili bazı değişimler raporlandı. Turel ve arkadaşlarının iki haftalık araştırması da sınırlı kullanımın bazı göstergelerle ilişkisini inceledi.

Bunlar küçük örneklemli ve kısa süreli çalışmalar. "Sosyal medyayı sil, hayatın düzelir" diye çevrilecek sonuçlar değiller. Herkesin kullanımı, işi ve sosyal çevresi farklı. Ama mola fikrini biraz daha gerçekçi ele almak için iyi bir zemin sunuyorlar.

Küçük sürtünmeler işe yarayabilir

Uygulamayı tamamen silmek herkese göre değil. Daha hafif bir başlangıç için şunlar denenebilir:

  • Bildirimleri kapatmak
  • Uygulamayı ana ekrandan kaldırmak
  • Gün içinde iki belirli zaman aralığı seçmek

Amaç kendini cezalandırmak değil; otomatik açma alışkanlığının arasına küçücük bir boşluk koymak.

Mesela telefon elimizdeyken önce şu soruyu sormak yeterli olabilir: Buraya neden geldim? Bazen cevap gerçekten mesajlara bakmak oluyor. Bazen de yalnızca otobüs beklerken can sıkıntısı.

"Bağımlılık" kelimesine dikkat

Yoğun kullanımın her türlüsüne bağımlılık demek, durumu açıklamaktan çok bulanıklaştırıyor. Dünya Sağlık Örgütü'nün oyun oynama bozukluğu açıklaması, klinik tanımın yalnızca uzun süre oynamaktan çok daha fazlasını gerektirdiğini söylüyor. Sosyal medya ile oyun aynı şey değil; burada mesele sadece kelimeyi gelişigüzel kullanmamak.

Sosyal medya molası herkes için aynı uzunlukta, aynı şekilde olmak zorunda değil. Bir akşam bildirimleri kapatmak da mola. Hafta sonu uygulamaya tarayıcıdan girmek de. Bir gün sonra geri dönüp eski alışkanlığa dönerseniz de dünya bitmiyor.

Biraz sessizlik bazen iyi geliyor. Ama o sessizliği başka bir yapılacaklar listesine çevirince, telefon kadar yorucu hâle gelebiliyor.