Serbest fonlar uzun zamandır aynı anda iki şeyi temsil ediyordu: daha esnek stratejiler ve dışarıdan bakınca daha zor okunan portföyler. Esneklik kendi başına sorun değil; hatta bazı piyasa koşullarında iyi yöneticinin elini güçlendiriyor. Fakat yatırımcı, fonun neye ne kadar maruz kaldığını ve riskin nerede biriktiğini yeterince net göremiyorsa bu esnekliğin bedeli yükseliyor.

SPK'nın 28 Ağustos 2026 tarihli 52/1589 sayılı kararıyla Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber üzerinde yaptığı değişiklikler tam olarak bu dengeyi yeniden kurmaya çalışıyor. Yeni çerçeve serbest fonların hareket alanını tamamen ortadan kaldırmıyor; buna karşılık yoğunlaşma, kontrol ve kamuyu aydınlatma tarafına daha görünür sınırlar koyuyor.

Ne değişiyor?

Rehberde serbest fonlar için ihraççı, grup ve belirli yatırımcılarla ilişkili şirketlere yönelik sınırlamalar daha açık hale getirildi. Örneğin fon portföy değerinin yüzde 5'ini aşan sermaye piyasası araçlarının toplamı için yüzde 20 sınırı getiriliyor. Aynı gruba ait araçlara yatırım için de yüzde 20 tavanı var. Bu, tek bir hikâyeye fazla yaslanmış portföyleri daha görünür hale getiren bir yaklaşım.

Yönetim tarafında da iş daha kişisel bir sorumluluğa bağlanıyor. Her fon için en az iki portföy yöneticisi görevlendirilmesi, sorumlu yöneticinin fonun KAP'taki stratejisi ve sınırlarıyla uyumdan sorumlu tutulması, büyük pozisyonlarda araştırma ve onay kayıtlarının saklanması bunlardan bazıları. Rehber ayrıca bir portföy yöneticisinin yönetebileceği fon sayısını kademeli biçimde sınırlandırıyor; hedef 2031 itibarıyla en fazla yedi fon.

TEFAS'ta işlem gören serbest fonlar için haftalık portföy dağılım raporlarının KAP'ta ilan edilmesi de bence önemli parçalardan biri. Her ayrıntıyı anlık olarak görmek mümkün olmayacak, olmamalı da; fakat düzenli veri akışı yatırımcı ile yönetici arasındaki bilgi farkını azaltır.

Tera Portföy örneği neden konuşuluyor?

Tera Portföy'ün 1 Eylül tarihli açıklamasına göre şirket, bazı serbest fonlarında uyum adımlarını düzenlemenin verdiği takvimden önce tamamladı ya da tamamlama aşamasına getirdi. Şirket, Dördüncü Hisse Senedi Serbest (TL) Fonu'nun 31 Ağustos itibarıyla yeni kurallara uyduğunu; Birinci Serbest Fon ve Algoritmik Stratejiler Serbest Fon için de çalışmanın ileri aşamada olduğunu duyurdu.

Bu bilgi şirketin kendi açıklamasına dayanıyor; yine de piyasanın ilk günlerde nasıl reaksiyon verdiğini görmek açısından anlamlı. Uyum işini son güne bırakmayan kurumların operasyonel hazırlığı, portföy raporlama kalitesi ve risk altyapısı burada daha belirleyici olacak. Tera'nın erken hareketi dikkat çekiyor; diğer büyük portföy şirketlerinin de benzer hızda uyum sağlaması şaşırtıcı olmaz.

Getiri tarafında beklenti ne olmalı?

Benim burada okuduğum şey, serbest fonların biteceği değil; daha kurallı bir zeminde rekabet edeceği. Ancak yoğunlaşma imkânının daralması, yönetim ve raporlama yükünün artması, geçmişte mümkün olan bazı yüksek getirili ama daha opak stratejileri zorlaştırabilir. Bu nedenle eskisi kadar iddialı getirilerin her koşulda sürmesini beklemek bana fazla iyimser geliyor.

Öte yandan daha düşük sürpriz riski ve daha iyi izlenebilirlik, uzun vadede getirinin yanında ayrı bir değer. Piyasanın fazla karanlık kalan bölgelerinde biraz ışık yakılması, tek başına yeterli olmasa da iyi bir başlangıç.

Finans notu: Bu yazı genel bilgi ve kişisel yorum içerir; yatırım danışmanlığı veya yatırım tavsiyesi değildir. Fonların geçmiş performansı gelecekteki sonuçların garantisi değildir. Karar vermeden önce izahnameyi, KAP bildirimlerini, risk değerini ve kendi finansal durumunuzu inceleyin.

Kaynaklar